• Beranda
  • Buku Tamu
  • Perihal

Tokoh Wayang

Mengenal jati diri melalui karakter tokoh wayang.

Pengumpan:
Tulisan
Komentar
« Batara Ganesha

Batara Guru

20 November 2009 oleh Putra Lokajaya

Bathara GuruBatara Guru (Manikmaya, Dewa Siwa) merupakan Dewa yang merajai kahyangan. Dia yang mengatur wahyu kepada para wayang, hadiah, dan ilmu-ilmu. Batara Guru mempunyai sakti (istri) Dewi Uma, dan mempunyai beberapa anak.

Berikut adalah urutan anak-anak Batara Guru, dimulai dari yang paling sulung (menurut tradisi wayang Jawa):

  1. Batara Sambu
  2. Batara Brahma
  3. Batara Indra
  4. Batara Bayu
  5. Batara Wisnu
  6. Batara Ganesha
  7. Batara Kala
  8. Hanoman

Bathara GuruBetara Guru diciptakan dari cahaya yang gemerlapan oleh Hyang Tunggal. Diciptakannya bersamaan dengan cahaya yang berwarna kehitam-hitaman yang merupakan asal jadinya Ismaya (Semar). Oleh Hyang Tunggal kemudian diputuskan kalau Manikmaya yang berkuasa di Suryalaya, sedangkan Ismaya turun ke bumi untuk mengasuh para Pandawa. Adapun saat Batara Guru diciptakan, ia merasa paling sempurna dan tiada cacatnya. Oleh Hyang Tunggal diketahuinya perasaan Manikmaya itu, lalu Hyang Tunggal bersabda kalau Manikmaya akan memiliki cacad berupa lemah di kaki, belang di leher, bercaling, dan berlengan empat.

Batara Guru amat menyesal mendengar perkataan Hyang Tunggal itu, dan sabdanya itu betul-betul terjadi. Suatu ketika Manikmaya merasa sangat dahaga, dan ia menemukan telaga. Saat meminum air telaga itu, yang ternyata airnya beracun, lantas dimuntahkannya kembali, maka ia mendapat cacad belang di leher. Saat lahirnya Nabi Isa, Manikmaya juga datang untuk menyaksikan. Diperhatikannya kalau manusia ketika lahir amatlah lemah kakinya. Seketika, kakinya terkena tulah, dan menjadi lemahlah kaki kiri Manikmaya.

Saat ia bertengkar dengan istrinya Dewi Uma, dikutuknya Manikmaya oleh Dewi Uma, agar ia bercaling seperti raksasa, maka bercalinglah Manikmaya. Sewaktu Manikmaya melihat manusia yang sedang sembahyang yang bajunya menutupi tubuhnya, maka tertawalah Manikmaya karena dikiranya orang itu berlengan empat. Maka seketika berlengan empatlah Manikmaya.

Hal ini adalah salah satu upaya dehinduisasi wayang dari budaya jawa yang dilakukan walisongo dalam upayanya menggunakan wayang sebagai sarana penyebaran islam di jawa. Contoh lain adalah penyebutan drona menjadi durna (nista), adanya kisah Yudistira harus menyebut kalimat syahadat sebelum masuk surga dan lain-lain. Betara Guru merupakan satu-satunya wayang kulit yang digambarkan dalam posisi menghadap ke depan, ke arah manusia. Hal ini apat dilihat dari posisi kakinya. Hanya saja karena berbentuk wayang, maka ia menghadap ke samping. Wahana (hewan kendaraan) Batara Guru adalah sang lembu Nandini.

Dalam Versi Jawa Asa-asul Tangan Empat dari Bathara Guru adalah saat bertemu dengan Bathara Narada, berikut ceritanya :

Sang Hyang Narada utawa Bathara Narada iku putrane Sang Hyang Caturkanwaka lan Dewi Laksmi. Karana iku Narada uga sinebut Hyang Kanwakaputra utawa Sang Hyang Kanekaputra.

Miturut andharan ing buku Ensiklopedi Wayang Purwa weton Balai Pustaka, ing jagad pedhalangan Bathara Narada asale saka Kayangan Siddi Udhaludhal. Dheweke duwe sedulur telu yaiku Sang Hyang Pritanjala, Dewi Tiksnawati lan Sang Hyang Caturwarna.

Bathara Narada duwe sisihan aran Dewi Wiyodi. Ing palakramane kalawan Dewi Wiyodi iku, Narada peputra Dewi Kanekawati kang sabanjure kapasrahake marang Resi Seta putrane Prabu Matswapati, raja ing nagara Wirata. Saliyane Dewi Kanekawati, Narada uga peputra Bathara Malangdewa.

Bathara Narada iku disuyudi dening sapa wae kang srawung kalawan dheweke. Iku amarga Narada iku watake grapyak semanak. Narada uga kondhang alim, pinter ing maneka warna ilmu, jujur, atine resik, pikirane lantip, seneng gegojegan, prigel olah kaprajuritan ananging uga temen-temen mandhita saengga antuk jejuluk resi. Saliyane iku praupane Narada uga bagus.

Ing sawijining wektu nalika Narada mbangun tapa ing sandhuwure banyu samodra, tangane nggegem sawijining cupu aran Linggamanik. Nalika iku Narada mertapa kanthi pangajab antuk kasekten lan kawibawan kang luwih.

Patrape Narada iku kaweruhan dening Sang Hyang Manikmaya kang sabanjure tumeka ing papan mertapane Narada. Sawise sapatemon, kalorone banjur andon wasis maneka ilmu, ananging Sanghyang Manikmaya ora bisa ngasorake. Kalorone banjur prang tandhing adu kekuwatan lan kasekten.

Wusanane Sanghyang Kanekaputra bisa diasorake dening Manikmaya kanthi sarana aji Kemayam saengga Kanekaputra malih rupa dadi cendhek awake lan ala praupane Wiwit kedadeyan iku Sang Hyang Kanekaputra antuk sesebutan Narada. Sabanjure sinengkakake minangka tuwangga utawa patih ing Suralaya.

Kabeh Dewa lan Dewaputra suyud lan manut marang Narada karana kalantipan lan kapinterane. Malah Sang Hyang Manikmaya dhewe tansah antuk pituduh lan pamrayoga saka Narada. Tanpa Narada ing Suralaya, Ngarcapada bakal tansah kisruh.

Kacihna akeh prekara kanggo ngatur Tribuwana lan racake uga angel ngudhari maneka prekara iku, Bathara Narada tansah seneng atine ngadhepi maneka prekara iku lan tansah kasil antuk dalan kanggo ngrampungi. Narada tansah bisa ngrampungi maneka prekara kanthi pratitis.

Dening Batara Guru, Narada asring sinebut ”kakang”. Mula bukane nalika andon wasis maneka rupa ngelmu, Bathara Guru tansah kalah saengga nuwuhake rasa nesu marang Narada lan banjur nyepatani Narada.

Ananging karana Narada duwe ngelmu kang luwih dhuwur, dheweke banjur sinengkakake minangka tuwangga utawa patih ing Suralaya lan dianggep luwih tuwa. Wiwit iku Sang Hyang Manikmaya utawa Bathara Guru tansah nyeluk Narada kanthi sesebutan ”Kakang Narada”.

Ing crita liyane, nalika Bathara Narada sapatemon kalawan Bathara Guru, Narada diece dening Bathara Guru kanthi ukara yen Bathara Narada iku tangane papat. Nalika mertapa ing sandhuwure banyu samodra iku, Narada nganggo klambi ananging tangane sing loro ora dilebokake ing lengene klambi, saengga katon kaya-laya tangane papat. Saka pangecene Bathara Guru marang Narada iku malah Bathara Guru dhewe kang kena sepata, saengga tangane dadi papat.

Pranala:

  • Wikipedia: Batara Guru. (Sumber artikel ini).

Like this:

Suka
Be the first to like this post.

Ditulis dalam Dewa-Dewi Wayang | Tinggalkan sebuah Komentar

  • Kategori Tokoh Wayang

    • Artikel
    • Dewa-Dewi Wayang
    • Dinasti Kuru
    • Goenawan Muhammad
    • Korawa
    • Pandawa
    • Pembacaan Modern
    • Punakawan
    • Tokoh Mahabharata
    • Tokoh Ramayana
    • Versi Jawa
  • Tokoh Wayang Favorit

    • Silsilah Mahabarata
    • Semar
    • Hanoman
    • Batara Ganesha
    • Batara Guru
    • Batara Wisnu
    • Gatotkaca 2
    • Sang Hyang Tunggal
    • Drupadi dan Srikandi
    • Batara Bayu
  • Blogroll

    • 100 Tokoh Sejarah
    • Al-Hadist Online
    • Al-Hikmah Online
    • Beranda Suluk
    • Biografi Para Sufi
    • Biografi Tokoh Dunia
    • Buku Tasawuf
    • Dharma Mittra
    • Dunia Keluarga
    • Jagad Wayang
    • Jalan Mendaki
    • Kali Sengara
    • Kang Sejo
    • Kimia Kebahagiaan
    • Kisah Sufi
    • Mahkota Sufi
    • Mantiqu't-Thair
    • Nahj al-Balaghah
    • Ngrumi
    • Phoenix Diary
    • Pustaka Loka
    • Sejarah Muhammad
    • Serambi Tashawwuf
    • Serambi Tashawwuf 2
    • Serat Centhini
    • Serat Suluk
    • Suluk
    • Tokoh Sufi
    • Tokoh Wayang
    • Wawan TBH
    • Wayang Pop
    • Paramartha
    • Sancang
  • Mitrasites English

    • Mitra Sites
    • Mitra Agriculture
    • Mitra AltHealth
    • Mitra Archaeology
    • Mitra Arts
    • Mitra Astronomy
    • Mitra Autos
    • Mitra Basketball
    • Mitra Beauty
    • Mitra Biology
    • Mitra Business
    • Mitra Celebrities
    • Mitra Computer
    • Mitra Document
    • Mitra Education
    • Mitra Encyclopedia
    • Mitra Fashion
    • Mitra Football
    • Mitra Games
    • Mitra Health
    • Mitra Images
    • Mitra Management
    • Mitra Movies
    • Mitra Music
    • Mitra NetMarketing
    • Mitra Politics
    • Mitra Psychology
    • Mitra Science
    • Mitra Sports
    • Mitra Technology
    • Mitra Videos
    • Mitra Webdev
    • Mitra Women
    • Mitra World
    • Mitra World Media
    • Mitra World News
  • Mitrasites Indonesia

    • Mitra Agrobisnis
    • Mitra Bayi dan Anak
    • Mitra Berita
    • Mitra Bisnis
    • Mitra Blog
    • Mitra Bola
    • Mitra Dokumen
    • Mitra Dunia Islam
    • Mitra Ensiklopedi
    • Mitra Gambar
    • Mitra Gaya Hidup
    • Mitra Griya
    • Mitra Hukum
    • Mitra Indonesia
    • Mitra Kecantikan
    • Mitra Kesehatan
    • Mitra Komputer
    • Mitra Kuliner
    • Mitra Media
    • Mitra Olahraga
    • Mitra Otomotif
    • Mitra Peluang Usaha
    • Mitra Pendidikan
    • Mitra Politik
    • Mitra Sains dan Teknologi
    • Mitra Selebritas
    • Mitra Seni Hiburan
    • Mitra Sufisme
    • Mitra Wanita
    • Mitra Wisata

Blog pada WordPress.com.

Theme: MistyLook by Sadish.


Ikuti

Get every new post delivered to your Inbox.

Powered by WordPress.com